Privatne šume

Šume sopstvenika (privatne šume) u Republici Srbiji (na delu teritorije koji pokriva JP „Srbijašume“) prostiru se na 1.223.622 ha. Zapremina ovih šuma iznosi oko 137 miliona m3, a godišnji zapreminski prirast je oko 3,4 miliona m3.

Javno preduzeće za gazdovanje šumama „Srbijašume“ u ime Republike Srbije obavlja stručno savetodavne poslove u šumama sopstvenika koji se finansiraju iz Budžeta Republike Srbije. Ovim šumama se gazduje na osnovu Plana razvoja šumske oblasti i Programa gazdovanja šumama.

Javno preduzeću za gazdovanje šumama „Srbijašume” u skladu sa Zakonom o šumama, a prema Ugovoru sa Ministarstvom poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede vrši sledeće stručno-savetodavne poslove u šumama sopstvenika – fizičkih lica i to:

  • izrada Godišnjeg plana gazdovanja šumama sopstvenika;
  • odabiranje, obeležavanje i evidentiranje stabala za seču (doznaka stabala);
  • žigosanje posečenog drveta, izdavanje propratnice i vođenje evidencije o drvetu stavljenom u promet;
  • izrada programa podizanja novih šuma i unapređenja stanja postojećih šuma sopstvenika;
  • evidencija izvršenih radova na zaštiti, gajenju i korišćenju šuma po programu;
  • obaveštavanje nadležnih organa o bespravnim radnjama;
  • premer, obračun i evidencija bespravno posečenog drveta;
  • izrada plana zaštite šuma od požara;
  • izrada plana sanacije oštećenih šuma od nepogoda;
  • praćenje uticaja biotičkih i abiotičkih činilaca na zdravstveno stanje šuma.

Sopstvenik šume u obavezi je da čuva svoju šumu od protivpravnog zauzeća i korišćenja. Prema Zakonu o šumama, sopstvenik šume jeste fizičko, odnosno pravno lice (privredno društvo, zadruga, crkva i verska zajednica, udruženje) u čijoj se svojini nalaze šume.

Sopstvenik šume u obavezi je da primeni mere gazdovanja šumom utvrđene zakonom, da vrši odgovarajuće i planirane šumsko-uzgojne radove kojima će se poboljšati stanje šume, povećati prirast i prinos, zaštititi zemljište od erozije i povećati opštekorisne funkcije šume.

Sopstvenik šume dužan je da izvrši sanaciju, i to: neobrasle površine nastale dejstvom prirodnih nepogoda (požar, vetar, sneg i slično); površine na kojoj nije uspelo podmlađivanje i pošumljavanje; površine na kojoj je izvršeno pustošenje – bespravna čista seča ili krčenje šuma ili bespravna seča retkih vrsta drveća.

Svaki vlasnik neobraslih površina (goleti, šumskog zemljišta i slično) može u nadležnoj Šumskoj upravi ogranka Preduzeća da podnese prijavu za pošumljavanje neobraslih površina, dobijanjem bez naknade sadnog materijala šumskih vrsta drveća za prolećno i jesenje pošumljavanje.

Prijava za pošumljavanje zemljišta u privatnoj svojini podnosi se na obrascu ŠS-1, uz obavezu dostavljanja sledeće dokumentacije, i to:

  • dokaz o vlasništvu na zemljištu (list nepokretnosti);
  • pismena saglasnost svih sopstvenika zemljišta, ako parcela ima više sopstvenika (suvlasnika).

Posle izrade Programa podizanja novih šuma i unapređenja stanja postojećih šuma, Preduzeće i sopstvenik zemljišta zaključiće ugovor (obrazac ŠS-2), kojim će urediti međusobna prava i obaveze kod izvođenja ovih radova.

Kada se steknu uslovi za izvođenje radova na pošumljavanju, zaposleni na stručno-savetodavnim poslovima obaveštava sopstvenika zemljišta o vremenu i mestu preuzimanja sadnog materijala. Prilikom preuzimanja sadnog materijala sopstvenik zemljišta potpisom odgovarajućeg akta (izjava) potvrđuje da je preuzeo sadni materijal (obrazac ŠS-12).

Pošumljavanje se može vršiti na obradivom poljoprivrednom, zemljištu (njiva, vrt, voćnjak, vinograd i livada) bez obzira na klasu zemljišta, po prethodno pribavljenoj saglasnosti nadležnog ministarstva. Pošumljavanje se može vršiti na šumskom i drugom neobraslom poljoprivrednom zemljištu (pašnjak, ribnjak, trstik i močvara) ako se time postiže racionalnije i ekonomičnije korišćenje zemljišta, što će se utvrditi programom podizanja novih šuma.

Seča šume može da se vrši posle odabiranja, obeležavanja i evidentiranja stabala za seču (u daljem tekstu: doznaka). Planirani obim seče šume utvrđuje se na osnovu stanja šume sopstvenika, odnosno u skladu sa uzgojnim potrebama šume.

Doznaku u šumama sopstvenika vrši stručno lice ogranka Preduzeća u čijoj je nadležnosti vršenje stručno-savetodavnih poslova u šumama sopstvenika. Revirni inženjer ili revirni tehničar za šume sopstvenika (u daljem tekstu: stručno lice) u područnoj šumskoj upravi ogranka Preduzeća vrši doznaku prema redosledu podnetih zahteva grupisanih po rasporedu i katastarskim opštinama. O datumu vršenja doznake, podnosioci zahteva za doznaku, moraju biti obavešteni unapred, usmeno, pismenim obaveštenjem istaknutim na oglasnoj tabli ogranka Preduzeća ili na svaki drugi primeren način.

Podnošenje zahteva za doznaku stabala

Sopstvenik šume ili lice koga sopstvenik ovlasti, podnosi zahtev za doznaku revirnom inženjeru ili revirnom tehničaru za šume sopstvenika u šumskom gazdinstvu, odnosno šumskoj upravi ogranka Preduzeća, na obrascu ŠS-4. Podnosilac zahteva za doznaku u obavezi je da stručnom licu prilikom podnošenja zahteva priloži kopiju lista nepokretnosti pri čemu dostavlja na uvid original lista nepokretnosti (ne stariji od tri godine) i dokument kojim se identifikuje kao podnosilac zahteva.

Ukoliko se katastarska parcela ne vodi na podnosioca zahteva, uz kopiju lista nepokretnosti sa dostavljanjem na uvid originala lista nepokretnosti (ne starijeg od tri godine), prilaže se i dokument overen kod javnog beležnika (kopija pravosnažnog rešenja o uknjiženju, kopija pravosnažnog rešenja o nasledstvu ili kopija odgovarajućeg ugovora), radi utvrđivanja vlasništva nad šumom na koju se odnosi zahtev za doznaku.

Da bi se izvršila doznaka stabala za seču, ako nepokretnost, odnosno šuma i šumsko zemljište ima više suvlasnika, potrebna je pismena saglasnost (izjava) ostalih suvlasnika da se može izvršiti doznaka stabala za seču. Izjava suvlasnika kojom se saglasio sa doznakom stabala za seču mora da sadrži mesto na kojem se vrši doznaka stabala za seču, količine drvne zapremine koja bi bila predmet seče i vremenski period u kojem bi se izvršila doznaka stabala za seču.

Ako se vrši doznaka stabala u svrhu redovne nege i unapređenja stanja šuma, a seča će imati karakter prethodnog prinosa (proredne seče), potrebna je saglasnost suvlasnika čiji delovi zajedno čine 2/3 ili više površine poseda. Ako se vrši doznaka stabala u svrhu obnavljanja šume, a seča će imati karakter glavnog prinosa (seče obnavljanja), potrebna je saglasnost svih suvlasnika.

Saglasnost iz stava 2. i 3. ovog člana mora biti izričita da se na predmetnoj nepokretnosti vrši doznaka, s tim što se saglasnost može dati na jedan od sledećih načina, i to:

  • potpisivanjem zahteva za doznaku od strane sopstvenika, odnosno suvlasnika predmetne nepokretnosti, u prisustvu ovlašćenog lica ogranka Preduzeća u čijoj je nadležnosti vršenje stručnih poslova u šumama sopstvenika;
  • davanjem pismene saglasnosti sopstvenika, odnosno suvlasnika predmetne nepokretnosti da se može vršiti doznaka, overene kod nadležnog državnog organa, a koju je podnosilac zahteva za doznaku u obavezi da priloži uz zahtev.

Ovlašćeno lice ogranka Preduzeća u čijoj je nadležnosti vršenje stručno-savetodavnih poslova u šumama sopstvenika u obavezi je da identifikaciju podnosioca zahteva utvrdi uvidom u lična dokumenta, a svojstvo vlasništva uvidom u dokumentaciju kojom se utvrđuje vlasništvo na nepokretnostima, čiju kopiju arhivira uz zahtev.

Rok za podnošenje zahteva

Zahtev za doznaku podnosi se do 1. maja tekuće poslovne godine za doznaku u tekućoj godini i važi samo za doznaku koja će se izvršiti do kraja tekuće poslovne godine. Po zahtevu za doznaku sopstvenika šume podnetom nakon 1. maja tekuće poslovne godine, izvršiće se u skladu sa Godišnjim planom gazdovanja šumama sopstvenika, odnosno Privremenim programom gazdovanja šumama i nakon što podnosilac zahteva plati troškove vanrednog izlaska stručnog lica na teren radi vršenja doznake. Podnosilac zahteva za doznaku u obavezi je da troškove iz stava 3. ovog člana plati na tekući račun ogranka Preduzeća.

Vršenje doznake

Kod vršenja doznake obavezno je prisustvo sopstvenika šume ili lica koga on ovlasti, koji je dužan da pokaže spoljne granice nepokretnosti, odnosno šume i šumskog zemljišta na kojem će se vršiti doznaka, kao i da se stručno lice, koje vrši doznaku, upozna na jasan i nedvosmislen način sa spoljnim granicama predmetne nepokretnosti. Sopstvenik šume je odgovoran za tačnost i preciznost pokazanih spoljnih granica nepokretnosti odnosno šume i šumskog zemljišta u kojoj se vrši doznaka, a Javno preduzeće „Srbijašume“ ne snosi odgovornost za štetu koju pričini trećem licu vršenjem doznake u šumi koja nije u svojini lica po čijem zahtevu se vrši doznaka. Ako stručno lice koje vrši doznaku posumnja (iz bilo kojih razloga) da sopstvenik šume, prilikom identifikacije nepokretnosti, odnosno šume i šumskog zemljišta i spoljnih granica, nije identifikovao šumu u njegovom vlasništvu, stručno lice koje vrši doznaku u obavezi je da ne započne doznaku.

Posle izvršene doznake, sopstveniku šume daje se primerak popunjene uplatnice da plati naknadu za korišćenje drveta. Po dostavljanju dokaza o izvršenom plaćanju naknade za korišćenje šuma, sopstveniku šume izdaje se prvi primerak doznačnog lista u kojem su evidentirana stabla obeležena za seču.

Izvršena doznaka `važi za tekuću poslovnu godinu u kojoj je vršena doznaka i za narednu kalendarsku godinu. Sopstvenik šume je dužan da, posle izvršene seče, na mestu seče uvede šumski red.

Utvrđivanje visine naknade za korišćenje šuma vrši se prilikom doznake. Osnovicu za obračun naknade koju plaća sopstvenik šume, čini vrednost drvnih sortimenata na kamionskom putu. Na osnovicu se primenjuje stopa od 3%.

Sopstvenik šume u obavezi je da naknadu obračunatu na način utvrđen odredbama stava 2. ovog člana plati u korist Budžeta Republike Srbije. Ne plaća se naknada za korišćenje šuma sa površina na kojima se vrši sanacija šteta u skladu sa sanacionim planom.

Radi zaštite od protivpravnog korišćenja, posečeno drvo iz šuma sopstvenika ne sme se stavljati u promet (kupovati, prodavati, poklanjati, skladištiti i prevoziti sredstvima namenjenim za transport), dok se ne žigoše šumskim žigom i izda propratnica. Prometom se ne smatra privlačenje, iznošenje ili izvoženje drveta od mesta seče do kamionskog puta.

Stručno lice u obavezi je da žigosanje posečenog drveta, koje je prethodno doznačeno, izvrši odmah posle seče, a najkasnije u roku od 15 dana od dana podnošenja zahteva za žigosanje.

Da bi se izvršilo žigosanje drveta koje potiče iz šume, neophodno je podneti zahtev za žigosanje, u pisanoj formi na obrascu ŠS-6, a može i usmenim putem, pri čemu se šumom smatra prostor obrastao šumskim drvećem, minimalne površine 5 ari, sa minimalnom pokrivenošću zemljišta krunama drveća od 30%; mlade prirodne i veštačke sastojine; ljudskim delovanjem ili iz prirodnih razloga privremeno neobrasle površine na kojima će se prirodno ili veštački ponovo uspostaviti šuma; šumski rasadnici u kompleksu šuma i semenske plantaže; zaštitni pojasevi drveća površine veće od 5 ari; parcela obrasla šumskim drvećem u površini manjoj od 5 ari, koja zajedno sa drugim parcelama gradi jedinstven šumski kompleks i sve ostale površine obrasle šumskim drvećem, koje u smislu ovog pravilnika nisu šuma.

Za drvo koje ne potiče iz šume (drvoredi; parkovi u naseljenim mestima; drveće ispod dalekovoda i koridoru izgrađenog dalekovoda; grupe šumskog drveća koje čine celinu na površini do 5 ari, a koje se ne smatraju šumama; drvo iz livada, pašnjaka, sa međa i drugog zemljišta koje se ne smatra šumom u smislu zakona), takođe je neophodno podnošenje zahteva za žigosanje u pisanoj formi.

Žigosanje posečenog drveta i izdavanje propratnice za šumsko drveće koje se u smislu zakona i ovog pravilnika ne smatra šumom, vrši Preduzeće uz nadoknadu troškova koje snosi podnosilac zahteva. Za žigosanje posečenog drveta van šume ne naplaćuje se naknada za korišćenje šuma.

Žigosanje posečenog drveta vrši se utiskivanjem šumskog žiga, i to:

  1. kod oblog i tesanog drveta iznad 25 cm srednjeg prečnika, na oba poprečna preseka svakog komada;
  2. kod oblog i tesanog drveta ispod 25 cm srednjeg prečnika, na jednom poprečnom preseku svakog komada;
  3. prostornog drveta, na jednom poprečnom preseku i to najmanje 75% komada u složaju.

Grane i delovi grana, kao i ostali drvni proizvodi koji se zbog dimenzija ne mogu žigosati šumskim žigom (sečka, iverje i slično), ako se stavljaju u promet ne moraju biti žigosani. Žigosanje šumskim žigom se vrši na mestu seče ili izrade drvnih sortimenata. Na zahtev fizičkog lica može se izvršiti i žigosanje drveta od voćnih stabala, ako je žigosanje neophodno radi stavljanja ovih sortimenata u promet.

Žigosanje posečenog drveta u šumama sopstvenika – fizičkih lica i izdavanje propratnice, vrši se po zahtevu sopstvenika – fizičkog lica u roku od 15 dana od dana podnošenja zahteva, ukoliko su ispunjeni uslovi propisani zakonom kojim se uređuju šume i izvršena uplata naknade za korišćenje šuma.

Za drvo posečeno u šumi ili drvo koje je posečeno van šume, a koje je žigosano šumskim žigom, izdaje se propratnica sopstveniku šume. Obrazac propratnice propisan je podzakonskim aktom. Propratnica za prostorno drvo označava se slovom A i serijskim brojem, dok se propratnica za oblo drvo označava slovom B i serijskim brojem.

U slučaju kada sopstvenik šume poseče nedoznačena stabla, u šumi gde je već izvršena doznaka, sopstveniku šume neće se vršiti žigosanje niti izdavanje propratnica za bespravno posečena stabla.

Čista seča je dozvoljena samo u slučaju kada ona predstavlja redovan vid obnavljanja šuma (bagrem ili meki lišćari). Čista seča je dozvoljena radi promene vrste drveća ili uzgojnih oblika šume i u drugim slučajevima propisanim Zakonom o šumama.

Pribavljanje odobrenja za čistu seču pokreće sopstvenik šume, podnošenjem zahteva nadležnom ogranku Preduzeća, pod uslovom da je čista seča predviđena Godišnjim planom gazdovanja šumama sopstvenika, odnosno Privremenim programom gazdovanja šumama.

Ako stručno lice ogranka Preduzeća utvrdi da je izvršena seča stabala bez doznake (bespravna seča) u šumi sopstvenika, obaveza stručnog lica ogranka Preduzeća je da sačini zapisnik o protivpravnoj radnji i isti dostavi nadležnom organu ministarstva unutrašnjih poslova.

Stručno lice obeležava panjeve bespravno posečenih stabala žigom za šumsku krivicu i vrši premer, obračun i evidenciju bespravno posečenih stabala.